مقدمه:

شهرستان مراغه در جنوب استان آذربایجان شرقی واقع شده است. منطقه شهری مراغه با مساحت 26 کیلومتر مربع بوده و دارای دو منطقه شهری مراغه و خداجو می باشد.نرخ شهرنشینی شهرستان مراغه طبق سرشماری سال 2016 برابر با 67% است.

مراغه به باغ شهر و پایتخت نجوم ایران شهرت دارد. سالانه گردشگران خارجی و ایرانی زیادی از مراغه دیدن می‌کنند. فضاهای سبز و باغ‌های متعدد در داخل شهر ، خیابان‌های مشجر و درختان سر به فلک کشیده، رودخانه صوفی چای که از مرکز شهر می‌گذرد، و آثار متعدد تاریخی مراغه را به یکی از مهم‌ترین مراکز توریستی و گردشگری در استان آذربایجان شرقی تبدیل کرده است. این شهر از دوران قبل از اسلام، ‌آباد بوده ‌است اما قرن‌های ۱۲ تا ۱۴ میلادی دوران رشد و شکوفایی آن است. مراغه به لحاظ بافت غنی تاریخی و فرهنگی، با بیش از ۳۰۰ اثر ثبت شده ملی، جزء ۱۰ شهر برتر کشور محسوب می‌شود.

 

تاریخچه مراغه:

شهر مراغه از دوره پیش از اسلام، آباد بوده اما زمانی به اوج شهرت رسید که به عنوان پایتخت ایلخانان انتخاب شد. مراغه قبل از آن نیز پایتخت سلسله‌های کوچک محلی در آذربایجان بود. اگر بخواهیم سابقه شهری و تاریخی مراغه را در نظر بگیریم، باید به دوره‌های باستانی رجوع کنیم. در الواح مربوط به آشور از حکومتی به نام «ویش دیش» در هزاره هشتم پیش از میلاد نام برده شده که موقعیت آن در نزدیکی مراغه را نشان می‌دهد که زیر سلطه حاکمیت ماننا بوده است. اما شهرت مراغه در دوران پس از اسلام و عصر حکومت ایلخانان مغول بود. مراغه در سال ۶۱۸ قمری توسط مغولان فتح شد در طی یک دوره چندساله به دست جلال‌الدین خوارزمشاه افتاد، اما پس از یک دوره چندساله دوباره به دست مغولان افتاد.

پس از مرگ چنگیزخان، متصرفاتش بین فرزندانش تقسیم شد. در اواخر نیمه اول قرن هفتم یکی از نوادگان چنگیز به نام هلاکو فرماندهی اردوی غرب را به دست گرفت و بار دیگر به ایران حمله کرد. در دوره هلاکو مراغه به اوج پیشرفت خود دست یافت. شهر مراغه در دوره قاجار جزو ده شهر بزرگ و پرجمعیت ایران محسوب می‌شد. در این دوره اولین کارخانه اسلحه‌سازی ایران در این شهر تاسیس شد.

 

مردم شناسی:

مردم شهر مراغه به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند. اکثر مردم شهر مسلمان و دارای مذهب شیعه هستند. علاوه بر این، شهر مراغه شامل اقلیتی از چند خانواده ارمنی است. علت حضور ارمنیان در این شهر را به حضور مادر مسیحی هلاکو در شهر مراغه نسبت داده‌اند که سبب شده بود مسیحیان دارای امتیازات خاص شوند و از شهرهای مختلف به مراغه بروند. همین امر سبب شد در شهر مراغه کلیساهای متعدد ساخته شود. شهر مراغه به دلیل داشتن اقلیم جغرافیایی خاص، مرکز کشاورزی و باغداری انگور و محصولات دیگر محسوب می‌شد. محصولات صنعتی و کارخانجات شهر نیز حول محور کشاورزی بنیاد گذاشته شدند. برای مثال محصولاتی از قبیل کشمش، خشکبار، عسل، مواد لبنی، پوست، فرش و سایر مواد غذایی است.

 

سوغات مراغه:

مراغه به دلیل شهرت زیادی که دارد، دارای سوغات مختلف است. مهم‌ترین سوغات مراغه که بسیار معروف است و به کشورهای منطقه و اروپا نیز صادر می‌شود، صابون و سجوق است که در کیفیت عالی منتشر می‌شود. یکی دیگر از محصولات معروف آن مغز بادام، کشمش، فندق و آلوچه است. علاوه براین، مراغه دارای شهرت جهانی در پرورش سیب، انگور و خشکبار است.

انگور مراغه:

سیب مراغه:

مراغه بیش از ۱۳ هزار هکتار باغ سیب دارد و متوسط تولید این محصول در باغات این شهرستان ۲۷ تن در هکتار است.  ارقام سیب مراغه از نوع رِد و گُلدن صادراتی است و ۷۰ درصد سیب درختی تولیدی این شهرستان به کشورهای حوزه خلیج فارس صادر می‌شود .

 

سجوق مراغه:

باسلوق مراغه:

دوشاب یا شیره انگور مراغه:

شیرینی چای مراغه:

حلوای مراغه:

خشکبار و آجیل مراغه:

مراغه- شهرستان مراغه قطب تولید خشکبار آذربایجان شرقی و کشور به حساب می آید. کشورهای بلژیک، استرالیا، لهستان، آفریقای جنوبی، نیوزلند، مالت، سوئد، صربستان، کانادا، رومانی و بلغارستان و لتونی مقصد خشکبار صادراتی مراغه هستند.

 

 

عسل دامنه های سهند:

سبزیهای کوهی (داغ ترسی) مراغه و کوه سهند:

صابون مراغه:

بازار فرش دستباف مراغه:

 

جاذبه‌های تاریخی مراغه:

مراغه از لحاظ بافت تاریخی جزی ۱۰ شهر برتر ایران محسوب می‌شود و آثار تاریخی بسیاری در خود دارد.

گنبد قرمز یا گنبد سرخ مراغه:

تاریخ احداث این بنا سال ۵۲۵ قمری ذکر شده و در جنوب غرب شهر قرار گرفته است.

گنبد کبود:

یکی دیگر از گنبدهای معروف شهر است که در فاصله ۱۰ متری برج مدور قرار گرفته و معماری آن شبیه یک منشور ۱۰ وجهی است.

برج مدور مراغه:

گنبد غفاریه:

یکی دیگر از بناهای معروف شهر مراغه است که مربوط به قرن ۷ هجری است. این بنا که معماری مربعی شکل دارد، در شمال غرب شهر و کنار رود صوفی قرار دارد.

رصدخانه مراغه:

از معروف‌ترین آثار تاریخی شهر مراغه است که بر فراز تپه‌ای ساخته شده است. خواجه اقدام به تاسیس رصدخانه کرده و زیج ایلخانی را در آن رصد کرده است.

معبد مهر مراغه

معبد مهر از دیگر جاذبه‌های تاریخی شهر است که قدمت آن به دوره اشکانی می‌رسد. مردم شهر مراغه معتقد هستند که در این مکان آیین مربوط به مهرپرستان برگزار می‌شد.

مقبره اوحدی مراغه ای:

قیز قلعه سی( قلعه دختران):

  از جمله مهم‌ترین آثار تاریخی مراغه می‌توان به قیز قلعه سی اشاره کرد. آثاری که از این منطقه به دست آمده، قدمت این منطقه را به 2300 تا 2700 سال پیش باز می‌گرداند.

غار هامپوئیل مراغه:

معروف‌ترین جاذبه طبیعی مراغه احتمالا همین غار کبوتر است. این غار در فاصله 15 کیلومتری از جنوب شرق مراغه قرار دارد و همواره مورد توجه غارنوردانی بوده که به بازدید از این منطقه آمده‌اند.

کلیسای هوانس مراغه:

حمل و نقل مراغه:

فرودگاه سهند مراغه تنها فرودگاه اقماری آذربایجان شرقی به شمار می‌رود. این فرودگاه در سال 1374 افتتاح شد اما متاسفانه به دلایلی غیر فعال بوده است. این فرودگاه با قرارگیری بین دو شهر مراغه و بناب، می‌تواند کمک شایانی به گردشگری و اقتصاد این دو شهر کند. فرودگاه سهند مراغه پس از اولین افتتاح خود به مدت چند ماه فعالیت داشت اما سپس به دلایلی همانند نبود پرواز و بلیط هواپیما غیر فعال شد. این فرودگاه در در ماه 1396 مجددا بر سر کار آمد و هواپیمایی تابان عهده‌دار بلیط هواپیما و جابجایی مسافران این فرودگاه شده است.

  پایانه مسافربری باغشهر مراغه:

ترمینال مراغه در زمینی به مساحت 3100 متر مربع با زیر بنای 5  هکتار احداث شد

 

ایستگاه راه آهن مراغه:

در 14 مهر ماه سال 1335 با ورود اولین قطار به مراغه، ایستگاه راه‌آهن این شهر افتتاح و موجبات شكوفائی منطقه را از لحاظ ترانزیتی و حمل و نقل فراهم ساخت.

هم اكنون راه‌آهن مراغه ـ ارومیه بطول 180 كیلومتر در دست اجراء می‌باشد كه بدینوسیله علاوه بر وصل آذربایجان غربی به حمل و نقل ریلی امكان اتصال مراغه به اروپا نیز میسر می‌گردد.

علاوه برقطارهای حمل بار وسوخت روزانه بیش از پنج قطار مسافربری از این ایستگاه شهرهای تهران ومشهد حرکت می کند.

کتب، اسناد و مدارک در خصوص تاریخ، فرهنگ و مشاهیر مراغه

کتب، اسناد و مدارک موجود درکتابخانه دانشگاه مراغه در خصوص تاریخ، فرهنگ و مشاهیر مراغه و آذربایجان را در این فایل می توانید ببینید.

 

 

برنامه شهر سالم و ایمن مراغه مرحله ارزیابی ملی برنامه جامعه ایمن را با موفقیت پشت سر گذاشته است و هم اکنون گزارش برنامه جامعه ایمن در مرکز بین المللی جوامع ایمن در دست بررسی است. مرکز تحقیقات مدیریت پیشگیری از مصدومیتهای حوادث جاده ای دانشگاه علوم پزشکی تبریز نهاد ارزیابی کننده برنامه جامعه ایمن مراغه در سطح ملی بود.

مسئولانی که در طول سالهای گذشته، برنامه شهر سالم و ایمن مراغه از حمایت ایشان برخوردار بوده است:

حمید شکری (معاون استاندار و فرماندار شهرستان ویژه مراغه)

دکتر سید علی موسوی حسینی (معاون استاندار و فرماندار شهرستان ویژه مراغه)

دکتر اصغر تنومند (رئیس دانشکده علوم پزشکی)

جلیل اسلامی (مدیریت آموزش و پرورش)

رضا آسیابی (مدیریت آموزش و پرورش)

شهین صادقی (رئیس بهزیستی)

محمدرضا احمدی (شهردار)

محمد مقتومی (َشهردار)

سرهنگ اصلانی فر (فرمانده نیروی انتظامی شهرستان مراغه)

سرهنگ علی صادق زاده (رئیس پلیس راهور)

 

مسئولان فعلی برنامه شهر سالم و ایمن مراغه

دکتر داود اسدیان (معاون استاندار و فرماندار شهرستان ویژه مراغه)

دکتر اله ویردی ارجمند (رئیس دانشکگده علوم پزشکی)

شهرام مروتی (شهردار)

محمد جباری (رئیس اداره بهزیستی)

حسین اکبریان (مدیریت آموزش و پرورش)

سرهنگ توحید فارسی (فرمانده نیروی انتظامی)

محمدباقر غفاری (رئیس هلال احمر مراغه)

سرهنگ سعیداله عزتی (رئیس پلیس راهور)

 

دبیر برنامه شهر سالم و ایمن مراغه از سال 1397 تا کنون:

دکتر صدیقه صلواتی (عضو هیات علمی دانشکده علوم پزشکی مراغه)

آدرس پستی: مراغه، خیابان معلم شمالی، جنب راهنمایی و رانندگی، ستاد مرکزی دانشکده علوم پزشکی مراغه، حوزه ریاست؛  تلفن:  37256901- 041

آدرس کانال تلگرام برنامه شهر سالم و ایمن مراغه:    https://t.me/Maragheh_Healthy_City 

آدرس صفحه رسمی برنامه شهر سالم و ایمن مراغه در اینستاگرام :     maragheh_healthy_safe_city